Το βράδυ της 19ης Αυγούστου 2025 μια αστοχία σε ένα κρίσιμης σημασίας για την ασφάλεια της αεροναυτιλίας σύστημα στον λόφο Μερέντα, κοντά στο Πόρτο Ράφτη στην ανατολική Αττική, είχε ως αποτέλεσμα να χαθεί η εικόνα του τερματικού ραντάρ και των εφεδρικών συχνοτήτων προσέγγισης στον πύργο ελέγχου της ΥΠΑ στο διεθνές αεροδρόμιο «Ελ. Βενιζέλος» της Αθήνας.
Αν και οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας είχαν προειδοποιήσει επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια για τις κρίσιμες ελλείψεις στα συστήματα και το προσωπικό της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ), που εγείρουν ζητήματα ασφαλείας, το σοβαρό αυτό περιστατικό πιθανότατα θα πέρναγε «στα ψιλά» αν για το χάος που προκλήθηκε στις πτήσεις δεν παραπονιόταν δημοσίως η… Ryanair.
Σε ανακοίνωσή της η low cost αεροπορική εξέθεσε τις αρμόδιες ελληνικές αρχές σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, δηλώνοντας πως μόνο το 2025 πάνω από 5.000 πτήσεις της και 900.000 επιβάτες επηρεάστηκαν από καθυστερήσεις που αποδίδει σε δυσλειτουργίες του ελληνικού ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας. Όσον αφορά το σύστημα στον λόφο Μερέντα, όπως καταγγέλλει η ΕΕΕΚΕ, το ελαττωματικό ανταλλακτικό που προκάλεσε την αστοχία μέχρι σήμερα δεν έχει αντικατασταθεί.
«Αεροπορικά Τέμπη» φοβούνται οι ελεγκτές
Το σοβαρό περιστατικό του Αυγούστου έφερε στην επιφάνεια την τραγική εικόνα που επικρατεί στην ΥΠΑ: απαρχαιωμένος εξοπλισμός με συστήματα 20 έως και 25 ετών, έλλειψη κρίσιμων συστημάτων ασφαλείας, ελλιπής κάλυψη ραντάρ και αργές αναβαθμίσεις, μεγάλες ελλείψεις προσωπικού και υπερεργασία των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας στα όρια της εξουθένωσης έχουν οδηγήσει τους εργαζόμενους να κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για «αεροπορικά Τέμπη».
Είναι ενδεικτικό ότι, όπως καταγγέλλεται, στον πύργο ελέγχου της Αθήνας δεν λειτουργεί καν το σύστημα conflict alert που θα έπρεπε να προειδοποιεί για κίνδυνο σύγκρουσης δύο αεροσκαφών. Χωρίς βεβαίως, όπως συνέβαινε και στην περίπτωση του σιδηροδρόμου, οι καταγγελίες να συγκινούν οποιονδήποτε αρμόδιο.
Η «λευκή απεργία»
Σε αυτό το πλαίσιο, οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας έχουν προχωρήσει από την Πέμπτη 25 Σεπτεμβρίου σε μιας μορφής «λευκή απεργία», τηρώντας απαρέγκλιτα τα διεθνώς προβλεπόμενα όρια ασφαλείας: εξυπηρετούν 28 αφίξεις/ώρα στο αεροδρόμιο της Αθήνας έναντι 36 που κάλυπταν τα προηγούμενα χρόνια, εργαζόμενοι υπό καθεστώς πίεσης για να εξυπηρετηθεί ο αυξημένος όγκος αφίξεων που αποφέρει κέρδη εκατομμυρίων στις αεροπορικές εταιρείες και κινεί την εθνική «βαριά βιομηχανία» του τουρισμού.
Ζητούν άμεσες προσλήψεις νέων ελεγκτών για να καλυφθούν τα μεγάλα κενά προσωπικού, εκσυγχρονισμό του απαρχαιωμένου εξοπλισμού με νέα ραντάρ και λειτουργικά συστήματα ασφαλείας, αξιοποίηση των τελών αεροναυτιλίας αποκλειστικά για τις ανάγκες της ΥΠΑ όπως προβλέπεται καθώς και ουσιαστικό διάλογο με το Υπουργείο. Παράλληλα, απαιτούν να τεθούν ρεαλιστικά όρια στην εναέρια χωρητικότητα, ώστε να μην ξεπερνιούνται τα επίπεδα που θεωρούνται ασφαλή από τους διεθνείς οργανισμούς.
Η αντίδραση της κυβέρνησης
Η κινητοποίηση των αεροελεγκτών έχει προκαλέσει τη μήνιν των αεροπορικών εταιρειών αλλά και της κυβέρνησης, που κατηγορεί τους ελεγκτές ότι εργαλειοποιούν τα ζητήματα ασφαλείας για να αποσπάσουν οικονομικά οφέλη. Ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρήστος Δήμας επιμένει ότι «δεν τίθεται ζήτημα ασφάλειας» και εστιάζει στις «υψηλές αποδοχές» των ελεγκτών, ενώ ο υφυπουργός Νίκος Ταχιάος δηλώνει ότι η ΥΠΑ λειτουργεί «υποδειγματικά».
Η Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας (ΕΕΕΚΕ) ανταπαντά ότι τα αιτήματά της αφορούν την ασφάλεια των πτήσεων και την εύρυθμη λειτουργία της ΥΠΑ. Η Ένωση υπογραμμίζει ότι οι μισθοί των ελεγκτών καλύπτονται από τα τέλη αεροναυτιλίας που πληρώνουν κυρίως ξένες εταιρείες, ενώ οι Έλληνες ελεγκτές βρίσκονται ανάμεσα στους πιο παραγωγικούς στην Ευρώπη, με χαμηλότερες αποδοχές από τους συναδέλφους τους.
Παράλληλα, καταγγέλλει ότι η κυβέρνηση αποφεύγει τον ουσιαστικό διάλογο, ενώ τονίζει ότι οι 97 ελεγκτές που θα προσληφθούν μέσω ΑΣΕΠ δεν θα είναι επιχειρησιακά διαθέσιμοι πριν το 2027, ενώ η πλειονότητά τους θα τοποθετηθεί σε περιφερειακά αεροδρόμια και όχι στο «Ελ. Βενιζέλος».
Στα δικαστήρια
Σημειώνεται ότι την προηγούμενη εβδομάδα η κυβέρνηση προσέφυγε στη Δικαιοσύνη και πέτυχε να κηρυχθεί παράνομη η συμμετοχή των ελεγκτών στη 24ωρη απεργία της 1ης Οκτωβρίου. Θυμίζοντας αφοπλιστικά τον τρόπο που το Υπουργείο Υποδομών αντιμετώπιζε τις αλλεπάλληλες καταγγελίες για τις ελλείψεις και τα κενά ασφαλείας στον σιδηρόδρομο, λίγο πριν τα Τέμπη.
Γιώργος Μουρμούρης
giorgismour@yahoo.gr