Άγχος, κίνηση, πολύωρη αναμονή στην άσφαλτο και το air condition να δουλεύει στο φουλ, καίγοντας διαρκώς βενζίνη. Αυτή είναι η εικόνα που επικρατεί τα καλοκαιρινά απογεύματα της Κυριακής στην Αθηνών–Κορίνθου, στο ρεύμα προς την Αθήνα. Και όλα αυτά, παρότι δίπλα στους εγκλωβισμένους εκδρομείς κυλά, μία μόνο φορά την ώρα, ο Προαστιακός.
Θα μπορούσε το τρένο προς δημοφιλείς προορισμούς της Κορινθίας και της Αργολίδας, ακόμη και της Αχαΐας και μακρύτερα, να αποτελέσει πραγματική εναλλακτική και να συμβάλει στην αποσυμφόρηση του αυτοκινητοδρόμου; Ο Γιάννης Παπαδημητρίου, πρόεδρος του ΔΣ του Σωματείου Εργαζομένων Επιβατών Προαστιακού, μιλά στο Long Stories Short για τις δυνατότητες του σιδηροδρόμου, αλλά και για όσα πρέπει να αλλάξουν ώστε το τρένο να γίνει πιο λειτουργικό, αξιόπιστο και ελκυστικό για το επιβατικό κοινό.
Long Story Short
- Η αυξημένη κίνηση αναψυχής και τα ανεπαρκή σιδηροδρομικά δρομολόγια επιβαρύνουν την Αθηνών–Κορίνθου τα καλοκαιρινά απογεύματα της Κυριακής.
- Η περιορισμένη χωρητικότητα των συρμών αφήνει επιβάτες εκτός Προαστιακού, αναδεικνύοντας την ανάγκη για συχνότερα δρομολόγια.
- Η έλλειψη σύνδεσης των σταθμών με τοπικές δημόσιες συγκοινωνίες αποθαρρύνει τους επιβάτες και ευνοεί τη χρήση του αυτοκινήτου.
- Η αξιοπιστία του Προαστιακού εξαρτάται από καλύτερες ανταποκρίσεις, ταχύτερες παρεμβάσεις και την πλήρη αποκατάσταση των συστημάτων ασφαλείας.
Πού οφείλεται η έντονη συμφόρηση στην Αθηνών–Κορίνθου τα καλοκαιρινά απογεύματα της Κυριακής;
Γιάννης Παπαδημητρίου: Τη θερινή περίοδο, ιδίως τα Σαββατοκύριακα, αυξάνονται σημαντικά οι μετακινήσεις αναψυχής (κυρίως από παρέες νεαρών ατόμων και οικογένειες) προς την Κορινθία και γενικότερα την Πελοπόννησο. Στην πλειονότητά τους, οι μετακινήσεις αυτές πραγματοποιούνται με Ι.Χ. και άλλα οδικά οχήματα (όπως υπεραστικά λεωφορεία), ενώ συγχρόνως τα σιδηροδρομικά δρομολόγια δεν είναι αρκετά και δεν διασυνδέονται αποτελεσματικά με τοπικές δημόσιες συγκοινωνίες. Έτσι, η αυξημένη ζήτηση συγκεντρώνεται κυρίως στον αυτοκινητόδρομο, προκαλώντας τις πολύωρες καθυστερήσεις που παρατηρούνται.
Την ίδια στιγμή, όμως, η ζήτηση αναδεικνύει τις αναξιοποίητες δυνατότητες του ίδιου του Προαστιακού. Τις τελευταίες Κυριακές, για παράδειγμα, αρκετοί επιβάτες δεν κατάφεραν να επιβιβαστούν στους συρμούς που διέρχονταν από τον σταθμό της Κορίνθου, λόγω περιορισμένης χωρητικότητας. Είναι ξεκάθαρη η ανάγκη για συχνότερα δρομολόγια.
Γιατί δεν αποτελεί σήμερα το τρένο πραγματική εναλλακτική;
Γ. Παπαδημητρίου: Το τρένο θα μπορούσε να αποτελεί σαφώς πιο ελκυστική εναλλακτική. Ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο αυτό δεν συμβαίνει είναι ότι η σιδηροδρομική διαδρομή δεν καλύπτει πάντα τον τελικό προορισμό του επιβάτη.
Ο Προαστιακός διαθέτει σταθμούς σε κεντρικά σημεία της Κορινθίας (Κόρινθος, Κιάτο κ.ά.), οι οποίοι αποτελούν και αφετηρίες για άλλα σημεία της περιοχής. Από εκεί, όμως, δεν υπάρχουν ανταποκρίσεις δημόσιας συγκοινωνίας που να μεταφέρουν τους επιβάτες σε άλλους κοντινούς προορισμούς ή και στο κέντρο των αντίστοιχων πόλεων: οι επιβάτες μπορούν να χρησιμοποιήσουν μόνο ταξί.
Ας σημειωθεί δε ότι, σε όλη την Κορινθία, οι σταθμοί του Προαστιακού βρίσκονται αρκετά ή πολύ μακριά από το κέντρο της πόλης ή κωμόπολης, οπότε η έλλειψη διασύνδεσης αποδεικνύεται ιδιαίτερα προβληματική: αποθαρρύνει πολλούς επιβάτες και τους οδηγεί τελικά στην επιλογή του αυτοκινήτου.
Θα μπορούσε να καταστεί πιο λειτουργικό ακόμη και το υφιστάμενο δίκτυο στο οποίο κινείται ο Προαστιακός;
Γ.Π.: Βεβαίως. Η συζήτηση δεν αφορά μόνο νέες γραμμές ή μεγάλες επεκτάσεις. Ο Προαστιακός θα μπορούσε να είναι πολύ πιο λειτουργικός για το επιβατικό κοινό, εάν είχε συχνότερα δρομολόγια και εάν, όπως προανέφερα, διασυνδεόταν με άλλα μέσα δημόσιας συγκοινωνίας. Αυτό αποτελεί πάγια πρακτική σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, αλλά και στην Αθήνα, όπου το τρένο συνδέεται με λεωφορεία ή άλλα ΜΜΜ, ώστε ο επιβάτης να συνεχίζει και να ολοκληρώνει εύκολα το ταξίδι του.
Στην Κορινθία χρειάζεται ακριβώς αυτή η οργάνωση. Οι τοπικές κοινωνίες και οι αρμόδιοι φορείς πρέπει να «υποδεχθούν» εμπράκτως τον σιδηρόδρομο και να τον εντάξουν σε ένα ενιαίο σύστημα δημόσιας μεταφοράς, ώστε να αποτελεί πραγματική εναλλακτική λύση έναντι της πολλαπλά επιβαρυντικής χρήσης του αυτοκινήτου.
Σε εξέλιξη πάντως βρίσκονται τα έργα για να φτάσει ο Προαστιακός στο Λουτράκι. Τι θα αλλάξει όταν ολοκληρωθούν;
Γ.Π.: Η σύνδεση με το Λουτράκι αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τις επιβατικές μετακινήσεις στην περιοχή. Πρόκειται για σύντομη σιδηροδρομική διακλάδωση, η έναρξη λειτουργίας της οποίας, όμως, παρατάθηκε πρόσφατα για ακόμη μερικούς μήνες.
Το Λουτράκι διέθετε στο παρελθόν σιδηροδρομική σύνδεση. Η επιστροφή του τρένου θα επιτρέψει σε κατοίκους και επισκέπτες να μετακινούνται απευθείας από την Αθήνα, χωρίς να χρειάζονται πρόσθετη οδική μεταφορά από τον σταθμό της Κορίνθου, όπως συμβαίνει σήμερα.
Για τους εκδρομείς, το τρένο μπορεί να προσφέρει μια πιο άνετη και πιο ευχάριστη εμπειρία από τη μετακίνηση με Ι.Χ. Δεν είναι λογικό να απαιτείται ένα ακόμη αυτοκίνητο στον δρόμο για κάθε επιβάτη, οικογένεια ή παρέα που θέλει να πραγματοποιήσει μια ημερήσια εκδρομή.
Οπότε μπορεί ο Προαστιακός να εξυπηρετήσει και τουριστικές δραστηριότητες;
Γ.Π.: Ασφαλώς. Ο σιδηρόδρομος δεν εξυπηρετεί μόνο τις μετακινήσεις επιβατών ή τη μεταφορά εμπορευμάτων. Μπορεί να αποτελεί και αναπόσπαστο μέρος της ταξιδιωτικής εμπειρίας, ιδιαίτερα όταν συνδέει περιοχές φυσικού κάλλους, ιστορικούς τόπους ή προορισμούς αναψυχής.
Στην περίπτωση του πολυαναμενόμενου Προαστιακού Δυτικής Αττικής, δίνεται εύλογη έμφαση στη σύνδεση περιοχών παραγωγής και εμπορευματικών υποδομών. Ωστόσο, η εμπορευματική λειτουργία μπορεί και θα έπρεπε να συνδυάζεται με την παράλληλη ανάπτυξη της επιβατικής και τουριστικής διάστασης του σιδηροδρόμου, ώστε η εκάστοτε υποδομή να δημιουργεί μεγαλύτερη αξία για τις τοπικές κοινωνίες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Οδοντωτός, μία από τις πιο εμβληματικές σιδηροδρομικές διαδρομές της χώρας. Η παρατεταμένη αναστολή της λειτουργίας του έχει πλήξει σοβαρά όχι μόνο τις επιβατικές μετακινήσεις αλλά και την τουριστική, πολιτιστική και οικονομική ζωή του Διακοπτού, της Ζαχλωρούς και των Καλαβρύτων.
Μια άλλη μεγάλη εκκρεμότητα αποτελεί βεβαίως η διασύνδεση της Πάτρας με το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο
Γ.Π.: Η Πάτρα είναι η τρίτη μεγαλύτερη πόλη της χώρας και η απευθείας σιδηροδρομική σύνδεσή της με την Αθήνα και το εθνικό δίκτυο θα μπορούσε να αλλάξει ουσιαστικά τις μετακινήσεις, τον τουρισμό και την οικονομική δραστηριότητα της ευρύτερης περιοχής. Σήμερα, η σύνδεση αυτή παραμένει εκκρεμής, υποχρεώνοντας τους επιβάτες σε αλλεπάλληλες μετεπιβιβάσεις, ανάλογα με το τμήμα της διαδρομής.
Οι αλλεπάλληλες καθυστερήσεις και παλινωδίες δεν επιτρέπουν ασφαλείς προβλέψεις. Εάν, όμως, ολοκληρωνόταν η σύνδεση μέχρι την Πάτρα, ένα σημαντικό μέρος των μετακινήσεων που πραγματοποιούνται σήμερα με οδικά οχήματα θα μπορούσε να περάσει στον σιδηρόδρομο – εάν υποθέσουμε, βέβαια, πως όλοι συμφωνούμε ότι το οδικό δίκτυο χρειάζεται αποσυμφόρηση.
Υπάρχουν αντίστοιχες δυνατότητες και για το Ναύπλιο;
Γ.Π.: Το Ναύπλιο είναι εξαιρετικά δημοφιλής προορισμός, ο οποίος επίσης αντιμετωπίζει σημαντικές πιέσεις λόγω της αυξημένης χρήσης του αυτοκινήτου. Η επαναλειτουργία της σιδηροδρομικής επανασύνδεσής του με το υπάρχον δίκτυο έχει συζητηθεί κατά καιρούς και φαίνεται ότι εξακολουθεί σήμερα να υπάρχει σχετική βούληση.
Αντίστοιχα, στη Μεσσηνία έχει εκδηλωθεί έντονο τοπικό ενδιαφέρον για την επανενεργοποίηση του σιδηροδρόμου, η οποία θα μπορούσε να ενισχύσει τη βιώσιμη κινητικότητα αλλά και την τουριστική και οικονομική ανάπτυξη της περιοχής.
Διαβάστε επίσης:
Χρησιμοποιείται σήμερα ο Προαστιακός για αποδράσεις αναψυχής στην Κορινθία;
Γ.Π.: Ναι, ιδίως τα Σαββατοκύριακα. Η αυξανόμενη επιβατική κίνηση δείχνει ότι ολοένα περισσότεροι εκδρομείς επιλέγουν τον Προαστιακό για μετακινήσεις προς την Κινέττα, τους Αγίους Θεοδώρους, την Κόρινθο, το Ζευγολατιό, το Κιάτο, το Ξυλόκαστρο και, χρησιμοποιώντας και άλλα μέσα μεταφοράς, προς άλλους κοντινούς προορισμούς.
Με συχνότερα και πιο αξιόπιστα δρομολόγια, καθώς και με καλύτερες ανταποκρίσεις προς τοπικούς προορισμούς, η επιβατική κίνηση θα μπορούσε να αυξηθεί ακόμη περισσότερο, μειώνοντας παράλληλα την κυκλοφοριακή συμφόρηση και τις περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις.
Πόσο αξιόπιστη είναι σήμερα η λειτουργία του Προαστιακού;
Γ.Π.: Η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη. Υπάρχουν περίοδοι κατά τις οποίες το δίκτυο λειτουργεί ικανοποιητικά και άλλες κατά τις οποίες παρατηρούνται σοβαρές καθυστερήσεις ή ακόμη και διακοπές κυκλοφορίας, λόγω τεχνικών προβλημάτων, εργασιών υποδομής, αλλά και εξωγενών παραγόντων, όπως οι περιστασιακές πυρκαγιές κοντά στη γραμμή, σε συγκεκριμένα σημεία.
Για να αντιμετωπιστεί το τελευταίο αυτό πρόβλημα, πρόσφατα ανακοινώθηκε η κατασκευή ενισχυμένης περίφραξης στα εν λόγω σημεία. Απαιτούνται ωστόσο πολύ ταχύτερες διαδικασίες υλοποίησης. Δεν είναι δυνατόν μια τόσο σημαντική παρέμβαση να χρειάζεται δύο χρόνια, ενώ στο μεταξύ ο Προαστιακός ενδέχεται να διακόπτει τη λειτουργία του επί ώρες, με σοβαρές συνέπειες για τους επιβάτες.
Κατά κύριο λόγο, όμως, η εμπιστοσύνη των επιβατών προς τον Προαστιακό συνδέεται με την πλήρη και οριστική εγκατάσταση ή αποκατάσταση των συστημάτων ασφαλείας. Και αυτή είναι η βασική, πάγια απαίτηση όλων.
Συνολικά, υπάρχει σήμερα ολοκληρωμένο σχέδιο για τον ελληνικό σιδηρόδρομο;
Γ.Π.: Μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί ένα ολοκληρωμένο στρατηγικό σχέδιο για την ανάπτυξη και αξιοποίηση του συνόλου του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου. Συχνά δημιουργείται η εντύπωση ότι το ενδιαφέρον εστιάζεται κυρίως σε επιμέρους παρεμβάσεις, έργα και οργανωτικές αλλαγές, παρά σε έναν συνολικό σχεδιασμό.
Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί σταθερά την ενίσχυση του σιδηροδρόμου, τη μεταφορά σημαντικού μέρους της επιβατικής και εμπορευματικής κίνησης από το οδικό στο σιδηροδρομικό δίκτυο και τη διασύνδεση λιμανιών, εμπορευματικών κέντρων και μεγάλων πόλεων μέσω του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών. Στη χώρα μας, η διαμόρφωση μιας συνεκτικής εθνικής στρατηγικής θα μπορούσε να συμβάλει στην αποτελεσματική αξιοποίηση αυτών των ευρωπαϊκών κατευθύνσεων.
Επειδή η κυριαρχία του αυτοκινήτου και των αυτοκινητοδρόμων τείνει ενίοτε να περιορίζει οποιαδήποτε δυνατότητα να φανταστεί κανείς έναν εναλλακτικό τρόπο μετακίνησης: Πώς θα μπορούσε να μοιάζει μια ημερήσια εκδρομή για μπάνιο, με τρένο από την Αθήνα;
Γ.Π.: Σε πολλές περιπτώσεις, το τρένο είναι ήδη μια οικονομικά ανταγωνιστική επιλογή σε σχέση με το αυτοκίνητο, ιδιαίτερα αν συνυπολογίσει κανείς τα έξοδα καυσίμων, διοδίων και στάθμευσης. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι, σε αντίθεση με τα οχήματα οδικής μεταφοράς, το τρένο δεν αποτελεί μέρος του κυκλοφοριακού προβλήματος αλλά μέρος της λύσης.
Ας φανταστούμε, λοιπόν: μια παρέα ταξιδεύει με τον Προαστιακό από τον Πειραιά μέχρι την Κόρινθο ή το Κιάτο και από εκεί συνεχίζει άμεσα, με τοπική δημόσια συγκοινωνία, προς μια παραλία, έναν αρχαιολογικό χώρο ή κάποιον άλλο κοντινό προορισμό. Η επιστροφή θα έπρεπε να είναι εξίσου απλή και αξιόπιστη, χωρίς μεγάλη αναμονή ή αβεβαιότητα. Ένα ενιαίο εισιτήριο που θα κάλυπτε τόσο το σιδηροδρομικό όσο και το τοπικό σκέλος της μετακίνησης θα εξασφάλιζε τη διασύνδεση και θα έκανε την όλη εμπειρία ακόμη πιο ελκυστική.
Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθεί σε τοπικό επίπεδο ένα ολοκληρωμένο σύστημα μεταφορών, στο οποίο το τρένο και οι δημόσιες συγκοινωνίες θα λειτουργούν συμπληρωματικά. Τα οφέλη της διασύνδεσης είναι πολλαπλά: για τους επιβάτες, τις τοπικές κοινωνίες και, κυρίως, το περιβάλλον.
Long Stories Short
Πηγή κεντρικής φωτογραφίας: Wikimedia Commons