Τις αιτίες πίσω από τις καταστροφικές, αλλά και φονικές, φωτιές των τελευταίων ημερών, που μετέτρεψαν σε στάχτη περισσότερα από 180.000 στρέμματα σε Κρήτη, Πάρο, νότια Βοιωτία και δυτική Αττική, καταγράφει η WWF. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που παρουσιάζει η περιβαλλοντική οργάνωση, οι εξαιρετικά δυσμενείς πυρομετεωρολογικές συνθήκες, η ταυτόχρονη εκδήλωση δεκάδων πυρκαγιών και οι άνεμοι που σε ορισμένες περιοχές ξεπέρασαν τα 120 χιλιόμετρα την ώρα δημιούργησαν ένα εξαιρετικά δύσκολο επιχειρησιακό περιβάλλον.
- Περισσότερα από 180.000 στρέμματα κάηκαν σε λίγα 24ωρα σε Κρήτη, Πάρο, νότια Βοιωτία και δυτική Αττική.
- Οι ισχυροί άνεμοι, τα δεκάδες ταυτόχρονα μέτωπα και οι δυσμενείς πυρομετεωρολογικές συνθήκες δυσχέραναν την κατάσβεση.
- Αρκετές πυρκαγιές φέρεται να ξεκίνησαν από το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ εξετάζονται επίσης αμέλεια και εμπρησμός.
- Πάνω από 30.000 στρέμματα στη δυτική Αττική κινδυνεύουν να αντιμετωπίσουν σοβαρές δυσκολίες φυσικής αποκατάστασης.
Μόνο στις 31 Ιουλίου καταγράφηκαν 73 ενεργά μέτωπα, ενώ από τις 28 Ιουλίου έως τις 2 Αυγούστου εκδηλώθηκαν περισσότερες από 230 πυρκαγιές σε ολόκληρη τη χώρα. Κατά την προσπάθεια κατάσβεσής τους έχασαν τη ζωή τους πέντε άνθρωποι, τρεις πυροσβέστες και δύο χειριστές πυροσβεστικού ελικοπτέρου, ενώ δεκάδες τραυματίστηκαν και εκατοντάδες είδαν τις περιουσίες τους να καταστρέφονται μέσα σε λίγες ώρες.
Οι βασικές αιτίες
Σύμφωνα με τη WWF, οι αρχικές έρευνες δείχνουν ότι για ακόμη μία χρονιά αρκετές πυρκαγιές είχαν σημείο έναρξης που σχετίζεται με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, αίτιο το οποίο συνδέεται συχνά με περιστατικά υψηλής καταστροφικότητας.
Μεταξύ των άλλων αιτιών που έχουν καταγραφεί περιλαμβάνονται η ανεπάρκεια των μέτρων πυρασφάλειας σε χώρο υγειονομικής ταφής απορριμμάτων, οι σπινθήρες από γεωργικά μηχανήματα που τέθηκαν παράνομα σε λειτουργία εν μέσω της αντιπυρικής περιόδου, καθώς και ενδείξεις πιθανού εμπρησμού.
Η περιβαλλοντική οργάνωση επισημαίνει την αυξημένη επιχειρησιακή δραστηριότητα της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού στη διερεύνηση των αιτίων, μετά την άμεση ενεργοποίηση της σχετικής διάταξης του νέου νόμου «Ενεργή Μάχη».
Όπως τονίζει, η συστηματική τεκμηρίωση των αιτιών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματική πρόληψη, καθώς επιτρέπει τον σχεδιασμό στοχευμένων παρεμβάσεων στα δίκτυα, στις υποδομές και στις δραστηριότητες από τις οποίες προκύπτει αυξημένος κίνδυνος εκδήλωσης πυρκαγιάς.
Διαβάστε επίσης: Και όμως, από το 2021 μετράμε τουλάχιστον 29 νεκρούς στις φωτιές
Πάνω από 180.000 στρέμματα στις φλόγες
Με βάση τις πρώτες διαθέσιμες δορυφορικές εκτιμήσεις, από τα τέλη Ιουλίου έως τις 4 Αυγούστου είχαν ήδη επηρεαστεί περισσότερα από 180.000 στρέμματα στις μεγαλύτερες φωτιές σε Κρήτη, Πάρο, νότια Βοιωτία και δυτική Αττική.
Ωστόσο, καθώς οι τελικές χαρτογραφήσεις για αρκετές ακόμη πληγείσες περιοχές δεν έχουν ολοκληρωθεί, η συνολική καμένη έκταση από τα περιστατικά της συγκεκριμένης περιόδου εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει τα 200.000 στρέμματα.
Παράλληλα, περισσότεροι από 10.000 πολίτες και επισκέπτες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν σπίτια και τουριστικά καταλύματα. Οι φωτιές προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές σε κατοικίες, αγροτικές εγκαταστάσεις, καλλιέργειες, ελαιώνες, υποδομές και τοπικές επιχειρήσεις, με σημαντικές επιπτώσεις στις οικονομίες και στην καθημερινότητα των πληγεισών περιοχών.
Μεγάλο μέρος των εκτάσεων που κάηκαν καλυπτόταν από μακία βλάστηση, φρυγανικά οικοσυστήματα και πευκοδάση, τα οποία διαθέτουν φυσικούς μηχανισμούς αναγέννησης μετά τη φωτιά. Ωστόσο, η WWF προειδοποιεί ότι η ύπαρξη αυτών των μηχανισμών δεν εγγυάται την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων.
Η ένταση της καύσης, η παρατεταμένη ξηρασία, η διάβρωση, η απώλεια εδάφους, η έντονη βόσκηση και, κυρίως, η επανειλημμένη εκδήλωση πυρκαγιών στις ίδιες περιοχές μπορούν να ανακόψουν ή ακόμη και να καταστήσουν αδύνατη τη φυσική αναγέννηση. Για τον λόγο αυτό, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι εκτάσεις που είχαν καεί ξανά μέσα στα προηγούμενα 20 χρόνια.
«Καμπανάκι» για τη Δυτική Αττική
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η δυτική Αττική, όπου η πυρκαγιά που εκδηλώθηκε στα τέλη Ιουλίου έκαψε συνολικά περίπου 102.000 στρέμματα.
Από αυτά, τα 28.280 στρέμματα είχαν πληγεί ξανά από πυρκαγιές κατά την τελευταία εικοσαετία, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο αποτυχίας της φυσικής αναγέννησης, μόνιμης υποβάθμισης του εδάφους και ερημοποίησης.
Καθοριστικής σημασίας είναι και το είδος της βλάστησης που καταστράφηκε. Περίπου 2.000 στρέμματα της καμένης έκτασης στη δυτική Αττική αφορούν περιοχές με παρουσία ελάτης, είδος που δεν διαθέτει μηχανισμούς προσαρμογής στη φωτιά και μπορεί να αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες ανάκαμψης ακόμη και έπειτα από μία μόνο πυρκαγιά.
Συνολικά, σύμφωνα με τη WWF, οι εκτάσεις στη δυτική Αττική που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν σοβαρά προβλήματα φυσικής αποκατάστασης υπερβαίνουν τα 30.000 στρέμματα, καθιστώντας πιθανώς αναγκαίες στοχευμένες παρεμβάσεις.
Αντίστοιχη ανησυχία προκαλεί η επαναλαμβανόμενη εκδήλωση πυρκαγιών στην Κεφαλονιά, όπου τμήματα της βλάστησης έχουν πληγεί πολλές φορές σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Σημαντικές είναι και οι επιπτώσεις από τις φωτιές στην άγρια ζωή, ιδιαίτερα για είδη με περιορισμένη δυνατότητα διαφυγής, όπως τα ερπετά, τα αμφίβια, τα ασπόνδυλα και οι νεοσσοί πτηνών. Η κατάσταση χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα σοβαρή στην Αττική, όπου η πανίδα έχει ήδη χάσει μεγάλες εκτάσεις ενδιαιτημάτων από τις πυρκαγιές των προηγούμενων ετών. Απώλειες καταγράφηκαν επίσης σε κατοικίδια και κτηνοτροφικά ζώα.
Οι προτεραιότητες
Η WWF ζητά την άμεση ολοκλήρωση των δορυφορικών χαρτογραφήσεων και των επιτόπιων επιστημονικών ελέγχων, προκειμένου να αποτιμηθούν πλήρως οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις και να ιεραρχηθούν οι περιοχές που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο διάβρωσης, αποτυχίας της φυσικής αναγέννησης και μακροχρόνιας υποβάθμισης.
Παράλληλα, χαρακτηρίζει κρίσιμη την πλήρη εφαρμογή των διατάξεων του νόμου «Ενεργή Μάχη», με έμφαση στη διαχείριση της δασικής καύσιμης ύλης, στη δημιουργία ανθεκτικότερων τοπίων, στη συντήρηση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, στην ενίσχυση της επιστημονικής παρακολούθησης και στη θωράκιση των τοπικών κοινωνιών.
«Τα έως τώρα περιστατικά υπενθυμίζουν με τον πιο δραματικό τρόπο ότι η χώρα χρειάζεται να επενδύσει συστηματικά στην πρόληψη», σημειώνει ο επικεφαλής του χερσαίου προγράμματος του WWF Ελλάς, Νίκος Γεωργιάδης, προειδοποιώντας ότι η χώρα βρίσκεται ακόμη στην αρχή του παραδοσιακά δυσκολότερου μήνα της αντιπυρικής περιόδου.
Long Stories Short