«Αυτοί που μας κλέψαν το βιβλίο από το χέρι, μας κατηγορούν ότι μείναμε αδιάβαστοι». Τη ρήση αυτή του Μπρεχτ θυμίζει η σαρωτική επικοινωνιακή αντεπίθεση που έχει σαλπίσει το Μέγαρο Μαξίμου, επιχειρώντας να αντιστρέψει το εις βάρος της κυβέρνησης κλίμα που έχει επικρατήσει στην κοινωνία αναφορικά με το έγκλημα στα Τέμπη. Για να το πετύχει αυτό, η Νέα Δημοκρατία εκμεταλλεύεται την αδυναμία των ερευνητών να καταλήξουν σε οριστικά και πλήρως επιβεβαιωμένα συμπεράσματα για τα αίτια της έκρηξης και της πυρκαγιάς – αδυναμία που όμως οφείλεται στην αλλοίωση του χώρου του δυστυχήματος, που κατέστρεψε κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία, από την ίδια την κυβέρνηση και τις κρατικές αρχές.
Το αφήγημα, οι διαρροές και ο αποδιοπομπαίος τράγος
Η αρχή έγινε με τη σωρηδόν διαρροή στα ΜΜΕ διαλόγων των σταθμαρχών του ΟΣΕ από την ημέρα του δυστυχήματος στα Τέμπη, στις 28 Φλεβάρη του 2023. Διαλόγων που, σύμφωνα με το κυβερνητικό αφήγημα, δεν αποτελούν αποτύπωση της πλήρους διάλυσης που είχε επιφέρει η υποχρηματοδότηση, υποστελέχωση και κατακερματισμός του ΟΣΕ στην πορεία της ιδιωτικοποίησης, αλλά σύμπτωμα του… κακού Δημοσίου.
Ακολούθησαν «διερευνητικές» επιθέσεις στους συγγενείς (κυρίως στη Μαρία Καρυστιανού) και τους τεχνικούς συμβούλους των οικογενειών, αναζητώντας τον «αδύναμο κρίκο» από τον οποίον θα ξεκινήσει το «ξήλωμα του πουλόβερ». Ο οποίος και βρέθηκε, κατά την οπτική της κυβέρνησης και φιλικών ΜΜΕ, στο πρόσωπο του πραγματογνώμονα Κώστα Λακαφώση. Επί μέρες ο Λακαφώσης, μέλος της Επιτροπής Διερεύνησης Ανεξάρτητων Πραγματογνωμόνων Οικογενειών (ΕΔΑΠΟ), βρέθηκε στο επίκεντρο του επικοινωνιακού τυφώνα που εξαπέλυσε το Μαξίμου, με επιθέσεις σε όλα τα επίπεδα (προσωπικό, επαγγελματικό και ηθικό) λόγω της συνεισφοράς στοιχείων προς τους ερευνητές του ΕΟΔΑΣΑΑΜ.
Ο Δούρειος Ίππος και η επίθεση στο πόρισμα
Επί της ουσίας αυτό που υποστήριζαν τα φιλικά προς την κυβέρνηση τρολς και ΜΜΕ ήταν ότι ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ συνεργάστηκε παρατύπως με τον Λακαφώση, επηρεαζόμενος από τις προσεγγίσεις του αναφορικά με τα αίτια της έκρηξης και της φωτιάς. Απόρροια του επηρεασμού αυτού υπήρξε – κατά το αφήγημα – ο αποκλεισμός των ελαίων σιλικόνης ως αιτίας για την πυρόσφαιρα. Έτσι, οι αντεπιτιθέμενοι είχαν πια βρει τον Δούρειο Ίππο για να αλώσουν ένα έγγραφο με αρκετές ενοχλητικές για την κυβέρνηση διαπιστώσεις, που προ εβδομάδων όμως ο ίδιος ο πρωθυπουργός κράδαινε στη Βουλή και κυβερνητικά στελέχη χαρακτήριζαν «Ευαγγέλιο»: Το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ.
Όταν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υπερασπιζόταν από το βήμα της Βουλής το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ για τα Τέμπη
Η επίθεση στον ΕΟΔΑΣΑΑΜ ξεκίνησε μέσω ενός δημοσιεύματος στα Ελληνικά Hoaxes – τα οποία στο παρελθόν έχουν ελεγχθεί για… hoaxes. Υπό τον βαρύγδουπο τίτλο «ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ. Πανεπιστήμιο Γάνδης: “Δεν εγκρίνουμε, ούτε συμφωνούμε με τα συμπεράσματα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ. Τα λάδια σιλικόνης μπορούν να αναφλεγούν”», τα Ελληνικά Hoaxes ανέφεραν ότι Έλληνας ερευνητής του πανεπιστημίου της Γάνδης ο οποίος συνεργάστηκε με τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ, διέψευδε οποιαδήποτε εμπλοκή του ιδρύματος στη διερεύνηση του δυστυχήματος, διευκρινίζοντας ότι ουδέποτε πραγματοποίησε κάποια προσομοίωση για λογαριασμό του Οργανισμού.
Παραιτήσεις, διώξεις και «κουρνιαχτός»
Στον απόηχο του δημοσιεύματος, ο πρόεδρος του σιδηροδρομικού τομέα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, Χρήστος Παπαδημητρίου, ανακοίνωσε την απόσυρση του κεφαλαίου του πορίσματος που αναφέρεται στην πυρόσφαιρα προκειμένου να διεξαχθούν νέοι υπολογισμοί και μετρήσεις. Την επόμενη ημέρα ωστόσο, σε συνεδρίαση του Οργανισμού, ανασκεύασε δηλώνοντας ότι στηρίζει το πόρισμα και ξεκαθαρίζοντας ότι οι αναλύσεις για την πυρόσφαιρα δεν ήταν λανθασμένες, παρά τις ατυχείς διατυπώσεις αναφορικά με την εμπλοκή των πανεπιστημίων της Γάνδης και της Πίζας. Μετά τον σάλο που προκάλεσαν οι παλινωδίες του, ο Παπαδημητρίου υπέβαλε την παραίτησή του.
Είχε μεσολαβήσει παρέμβαση της αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Γεωργίας Αδειλίνη, η οποία, σε μια ασυνήθιστη «φωτογραφική» ενέργεια, διέταξε κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση για να διερευνηθεί ο ρόλος του κ. Λακαφώση στη σύνταξη του πορίσματος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, καθώς και η ακριβής του ιδιότητα και τα επαγγελματικά του προσόντα.
Ενόσω συνέβαιναν αυτά, κυβερνητικά τρολς και φίλια προς το Μαξίμου ΜΜΕ πανηγύριζαν για τον «κουρνιαχτό» που είχε σηκωθεί γύρω από τα Τέμπη, θεωρώντας ότι ο υπερβολικός «θόρυβος» γύρω από την υπόθεση θα κουράσει, θα αποθαρρύνει, θα σπείρει αμφιβολίες στη κοινή γνώμη που σε συντριπτικά ποσοστά τάσσεται υπέρ των συγγενών και κάνει λόγο για συγκάλυψη. Περαιτέρω, η κυβέρνηση έσπευσε να ανακοινώσει την κατάρριψη των περί συγκάλυψης, θεωρώντας – με έναν μπακαλίστικο υπολογισμό – ότι αν καταπέσουν τα περί παράνομου φορτίου, η ίδια βγαίνει «λάδι».
Η κοινωνία δεν ξεχνά
Ωστόσο οι πρώτες μετρήσεις της κοινής γνώμης που διεξήχθησαν εν μέσω του «κουρνιαχτού» των τελευταίων ημερών, δείχνουν ότι για τη συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας το δυστύχημα παραμένει χαραγμένο ως ένα προαναγγελθέν έγκλημα, μια τομή που δεν κλείνει παρά τις απόπειρες «μπαζώματος» και σε επικοινωνιακό επίπεδο. Σε δημοσκόπηση της MRB, ένα συντριπτικό 76,8% των ερωτηθέντων ξεκαθαρίζει ότι ο «θόρυβος» των τελευταίων ημερών δεν άλλαξε την άποψή του όσον αφορά το δυστύχημα στα Τέμπη. Από την επικοινωνιακή «καταιγίδα», η κυβέρνηση φαίνεται πως κέρδισε ένα 6,4% των ερωτηθέντων.
Προσεγγίζοντας την ουσία του ζητήματος, σε συνέντευξη Τύπου του Συλλόγου Πληγέντων Δυστυχήματος Τεμπών την Παρασκευή 11 Απριλίου, η πρόεδρος Μαρία Καρυστιανού κατηγόρησε τους κυβερνώντες πως με επικοινωνιακά τερτίπια «σπέρνουν αμφιβολίες και διχασμό για να εμπλέξουν στο δικό τους έγκλημα εσάς και εμάς». Όπως είπε, «οι κυβερνώντες απαξίωσαν τον σιδηρόδρομο και κατασπατάλησαν τα χρήματα της 717. Οι κυβερνώντες έδωσαν αμέσως εντολή συγκάλυψης. Οι κυβερνώντες ελέγχουν πλήρως την ανάκριση και προς τα που θα στραφούν οι έρευνες».