Σε πλήρη διάλυση έχει μετεξελιχθεί τρία χρόνια μετά τα Τέμπη η απαξίωση των τρένων που οδήγησε στο δυστύχημα με τους 57 νεκρούς. Καταργήσεις γραμμών, καθυστερήσεις και ματαιώσεις δρομολογίων, αντικατάσταση συρμών με συχνά παλαιά μισθωμένα λεωφορεία, αλλεπάλληλες βλάβες και ατυχήματα, καταγγελίες για ελλείψεις προσωπικού και ένα διαρκές μπαλάκι ευθυνών μεταξύ της Hellenic Train και του ΟΣΕ συνθέτουν την εικόνα κατάρρευσης που επικρατεί στον σιδηρόδρομο.
Στον σιδηρόδρομο του 19ου αιώνα
Την ταχεία επιστροφή στον σιδηρόδρομο του… 19ου αιώνα πιστοποιούν πρωτίστως τα στοιχεία για την έκταση της σιδηροδρομικής υποδομής, η οποία από περίπου 2.850 χιλιόμετρα το 1995 έχει σήμερα περιοριστεί επί της ουσίας στον άξονα Αθηνών–Θεσσαλονίκης, στον οποίο εκτελούνται μόλις δύο (!) δρομολόγια ημερησίως, καθώς και στις προαστιακές γραμμές Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Πατρών που επίσης παραπαίουν. Ολόκληρα γεωγραφικά διαμερίσματα, όπως η Δυτική Μακεδονία, η Ανατολική Μακεδονία – Θράκη πλην Έβρου και η Πελοπόννησος πλην του τμήματος Κόρινθος–Αίγιο και Κατάκολο–Πύργος–Ολυμπία, παραμένουν χωρίς τρένο παρότι υπάρχει δίκτυο (στην Πελοπόννησο το μετρικό δίκτυο είναι σε αναστολή από το 2011), ενώ στη Θεσσαλία τα τμήματα Βόλος–Λάρισα και Παλαιοφάρσαλος–Καλαμπάκα δεν έχουν ακόμη αναταχθεί μετά τις ζημιές που προκάλεσε στον σιδηρόδρομο ο «Ντάνιελ» τον Σεπτέμβριο του 2023.
Περικοπές και λεωφορεία
Μόλις τις τελευταίες ημέρες, άλλωστε, λίγες εβδομάδες μετά την αναθεώρηση της σύμβασης του ελληνικού Δημοσίου με τη Hellenic Train, η ιταλικών συμφερόντων εταιρεία που λαμβάνει ετήσια επιδότηση τουλάχιστον 50 εκατ. ευρώ, προχώρησε σε νέες περικοπές σιδηροδρομικών δρομολογίων και αντικατάστασή τους με λεωφορεία. Έτσι, την Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου επτά δρομολόγια στη γραμμή Κατάκολο–Πύργος–Ολυμπία καταργήθηκαν λόγω βλάβης, τα τρένα στη γραμμή Θεσσαλονίκης–Σερρών παύουν να κινούνται για 41 ημέρες από τις 19 Φεβρουαρίου «λόγω διέλευσης εμπορευματικών αμαξοστοιχιών», στον Οδοντωτό καταργούνται δρομολόγια λόγω φερτών υλών, στο τουριστικό «τρενάκι του Πηλίου» αναστέλλονται τα δρομολόγια έως τις 31 Μαρτίου «λόγω επιχειρησιακών αναγκών», ενώ στον Έβρο η σύνδεση Αλεξανδρούπολης–Ορεστιάδας διεκόπη ξανά, αυτή τη φορά λόγω πλημμυρών.
Βλάβες και ατυχήματα
Συνεχή είναι τα μικρότερα ή μεγαλύτερα ατυχήματα, καθώς και οι βλάβες. Μόνο το τελευταίο διάστημα, στις 4 Δεκεμβρίου η IC56 (Αθήνα–Θεσσαλονίκη) ακινητοποιήθηκε στον σταθμό Αγίων Αναργύρων λόγω τεχνικού προβλήματος, ενώ στις 16 Δεκεμβρίου λόγω βλάβης ακινητοποιήθηκε η IC57 (Θεσσαλονίκη–Αθήνα) στην περιοχή του Δομοκού. Ανήμερα Χριστούγεννα η IC56 ακινητοποιήθηκε κοντά στη σήραγγα Όθρυος λόγω βλάβης στη μηχανή, ενώ στις 27 Ιανουαρίου αμαξοστοιχία χωρίς επιβάτες προσέκρουσε σε δέντρο στη γραμμή Ολυμπίας–Κατάκολου, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί ο μηχανοδηγός (βλέπε φωτογραφία). Στις 7 Φεβρουαρίου δρομολόγια του Οδοντωτού καταργήθηκαν λόγω πτώσης δέντρων, ενώ στις 11 Φεβρουαρίου η αμαξοστοιχία 1332 (Καλάβρυτα–Διακοπτό) παρουσίασε βλάβη και ακινητοποιήθηκε, εγκλωβίζοντας 77 επιβάτες.
Τα πολυδιαφημισμένα «ασημένια βέλη», η προβληματική σειρά τρένων ETR 470 της δεκαετίας του 1990 που αποσύρθηκε από τα δίκτυα της Ιταλίας και της Ελβετίας λόγω βλαβών και παλαιότητας και παρουσιάστηκε στην Ελλάδα ως η… επιτομή της καινοτομίας, αποσύρθηκαν σιωπηλά – πιθανότατα δια παντός. Παράλληλα, το εναπομείναν τροχαίο υλικό που η Hellenic Train νοικιάζει από τον ΟΣΕ είναι κακοσυντηρημένο λόγω έλλειψης τεχνιτών και ανταλλακτικών, όπως καταγγέλλεται, σε βαθμό που στις 13 Ιανουαρίου 2025 παντογράφος (η βαριά μεταλλική επιφάνεια που ακουμπά στα ηλεκτροφόρα σύρματα) σε συρμό Desiro του Προαστιακού αποσπάστηκε και έπεσε στην αποβάθρα του Αεροδρομίου Αθηνών.
Ζητήματα ασφάλειας
Στο μεταξύ, εντός του 2025 η Hellenic Train προχώρησε σε κύμα απολύσεων (συμπεριλαμβανομένου του συνδικαλιστή και μάρτυρα στην υπόθεση των Τεμπών Κ. Γενιδούνια), με την Πανελλήνια Ένωση Προσωπικού Έλξης (το σωματείο των μηχανοδηγών) να καταγγέλλει με διαδοχικές ανακοινώσεις της τους τελευταίους μήνες σοβαρές ελλείψεις προσωπικού, παραβίαση ωραρίων και επισφαλείς συνθήκες εργασίας. Τα σωματεία των σιδηροδρομικών κάνουν λόγο για επικίνδυνες εγκαταστάσεις και απαρχαιωμένο εξοπλισμό, ζητώντας προστασία των θέσεων εργασίας, ανάκληση απολύσεων, συνθήκες υγιεινής, επανεκπαίδευση προσωπικού, ολοκλήρωση κρίσιμων έργων ασφαλείας και αντιμετώπιση χρόνιων ελλείψεων που, όπως τονίζει, θέτουν καθημερινά σε κίνδυνο επιβάτες και εργαζόμενους.
Όσο για τα διαβόητα συστήματα ασφαλείας (σηματοδότηση, τηλεδιοίκηση, ETCS), τρία χρόνια μετά τα Τέμπη το νέο χρονοδιάγραμμα που ανακοίνωσε προ ημερών ο αρμόδιος υφυπουργός Κ. Κυρανάκης κάνει λόγο για πλήρη λειτουργία το καλοκαίρι του 2026.
Και βλέπουμε…
Γιώργος Μουρμούρης
giorgismour@yahoo.gr
n