Οι 15 καλύτερες ταινίες του 2023

Μια απαραίτητη αναδρομή στο σινεμά που μας συγκίνησε, μιας αρκετά παραγωγικής χρονιάς που έφτασε στο τέλος της.

Το σινεμά του 2023 ήταν ομολογουμένως μια χρονιά αφιερωμένη κυρίως στο εμπορικό σινεμά. Σε αντίθεση με τις εναλλακτικές εγχώριες και διεθνείς παραγωγές των Μαγνητικών Πεδιών και του Aftersun, φέτος κυριάρχησε το φαινόμενο «Barbieheimer» με έσοδα δισεκατομμυρίων παρά την πολύμηνη απεργία των ηθοποιών του Hollywood. Βέβαια η νέα ταινία του Martin Scorcese και του Aki Kaurismaki καθώς και η τελευταία ταινία του Ken Loach δεν θα μπορούσαν να λείπουν για κανένα λόγο από αυτή την λίστα.

15. Barbie

Η Barbie σε σκηνοθεσία της Greta Gerwig αποτέλεσε μια σημαντική επιχειρηματική κίνηση της Mattel για να επαναλανσάρει το προϊόν της. Η ταινία ως κινηματογραφικό αποτέλεσμα μπορεί να καταφεύγει σε εύκολους διδακτισμούς σχετικά με την γυναικεία χειραφέτηση, αλλά δεν παύει να απευθύνεται σε ένα κοινό που αποτελείται από ενήλικες μέχρι παιδιά και με κάποιο αξιοθαύμαστο τρόπο καταλήγει να τους ικανοποιεί (εν μέρει) όλους.

14. The Old Oak

Ο Ken Loach έφτασε πια 87 ετών, όμως δεν παραδίδει εύκολα τον κινηματογραφικό του φακό. Μαζί με τον στενό συνεργάτη του Paul Laverty, δημιουργούν μια τελευταία ιστορία για την εργατική τάξη της Βρετανίας αλλά και κάθε άλλης χώρας, δυτικής ή μη. Η προσφυγική κρίση και το ξενοφοβικό κλίμα μιας επαρχιακής κοινότητας στα βόρεια της Αγγλίας γίνονται αυτή την φορά οι κεντρικές συνισταμένες που διατρέχουν το σύνολο της ταινίας.  Σε μια παρόμοια συνθήκη με τις προηγούμενες ταινίες «Sorry we missed you» και «I, Daniel Blake», ο κεντρικός ήρωας είναι ένας λευκός Βρετανός στα πρόθυρα της οικονομικής κατάρρευσης που θα προσπαθήσει να πάρει την ζωή στα χέρια του.

13. The Banshees of Iniserin

Δυο φίλοι σε ένα φανταστικό νησί στην Ιρλανδία του 1920 σταματούν να μιλάνε, χωρίς να διευκρινίζεται η αιτία. Η ταινία που κέρδισε 3 Όσκαρ στην περσινή διοργάνωση είναι ένα στόρυ με χιούμορ και βία που διαδραματίζεται στο τέλος του Ιρλανδικού εμφυλίου και περιγράφει εξίσου το τέλος μιας φιλίας χρόνων. Η στιβαρή σκηνοθεσία και η εμβληματική φωτογραφία του ιρλανδικού τοπίου εξυπηρετούν το κλίμα αυτού του σκοτεινού δράματος, που αναδεικνύεται χάρη στις ερμηνείες των Colin Farrell και Brendan Gleeson.

12. Το Μπλε Καφτάνι

Ένα ραφτάδικο στο Μαρόκο γίνεται το μέρος γύρω από το οποίο θα ξετυλιχθεί μια ιστορία για τις πολλαπλές καταπιέσεις. Το ερωτικό τρίγωνο που δημιουργείται συνθλίβεται από τις καταπιεσμένες επιθυμίες και τα κοινωνικά ταμπού της τοπικής κοινωνίας και έτσι το δικαίωμα στην αποδοχή και την ευτυχία μοιάζει όλο και πιο απίθανο. Η φροντίδα και η τρυφερότητα με την οποία η σκηνοθέτις Maryam Touzani διαχειρίζεται την σχέση του πρωταγωνιστικού ζευγαριού, αναδεικνύει τις υπόκωφες επιθυμίες που παλεύουν να εκφραστούν σε ένα κόσμο ομοφοβικό και μισαλλόδοξο.

11. Επιστροφή στη Σεούλ

Μια 25χρονη από την Γαλλία επιστρέφει στην Κορέα για να αναζητήσει την βιολογική της οικογένεια. Το δύσκολο υπαρξιακό της ταξίδι σε μια χώρα που δεν γνωρίζει ούτε την γλώσσα ούτε τα ήθη και έθιμα καταγράφεται με λιτούς αφηγηματικούς τόνους και αυτοβιογραφικά στοιχεία. Ο θυμός, η απόρριψη, η απογοήτευση και η αναζήτησης μιας «εσωτερικής» πατρίδας γίνονται συστατικά στοιχεία ενός φιλμ που είναι ισόποσα σύγχρονο και αντισυμβατικό.

10. May December

Η νέα ταινία του Todd Haynes(Carol) πέρασε απαρατήρητη από το ελληνικό κοινό, παρά το ότι πρόκειται τελικά για ένα αρκετά σύνθετο ψυχογράφημα. Η Julianne Moore και η Natalie Portman ενσαρκώνουν αντίστοιχα μια γυναίκα που παντρεύτηκε τον ανήλικο μαθητή της και την ηθοποιό που θα την υποδυθεί χρόνια αργότερα σε μια ταινία σχετική με την ζωή της. Έτσι οι δυο γυναίκες έρχονται σε επαφή, 20 χρόνια μετά το μιντιακό σκάνδαλο και το αποτέλεσμα είναι ένα άβολο μελόδραμα με σεξουαλικούς υποτόνους που βασίζεται στις δυνατές ερμηνείες των δυο ηθοποιών.

9.All the Beauty and the Bloodshed

Ένα αρκετά ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ που με αφορμή την υπερσυνταγογράφηση οπιοειδών καταγράφει με ειλικρίνεια την ζωή της ακτιβίστριας και φωτογράφου Nancy Goldin. Η δύσκολη παιδική ηλικία, η έξαλλη νιότη στην Αμερική των 70s και τελικά ο εθισμός της από οπιοειδή παρουσιάζονται με ισόποσες δόσεις χιούμορ και νιχιλισμού, πλαισιώνοντας το πορτραίτο μιας ενδιαφέρουσας προσωπικότητας από μια σκηνοθέτη που γνωρίζει καλά το είδος της ημι-βιογραφίας πολιτικών προσώπων της σύγχρονης αμερικάνικης ιστορίας.

8.Past Lives

Δυο παλιοί συμμαθητές (η Nora και ο Hae Sung) από την Σεούλ συναντιούνται μετά από 12 χρόνια στην Νέα Υόρκη. Η μετανάστευση της μικρής Nora στον Καναδά, ήταν το γεγονός που άφησε ανεκπλήρωτο έναν παιδικό έρωτα. Μια απλή αναζήτηση στα social media όμως αρκούσε για να συναντηθούν ξανά οι δρόμοι τους και να επανέλθει το απωθημένο στην επιφάνεια. Μόνο που πια υπάρχουν οι εξής επιπλοκές: η Nora είναι παντρεμένη με Αμερικάνο.Παρά τους κλισέ διαλόγους και την προβλεπόμενη πλοκή, η ταινία έχει μια απλότητα στο να καταπιάνεται με την ευθραυστότητα της ανθρώπινης κατάστασης, η οποία είναι αυτή τελικά που κερδίζει τον θεατή.

7. Strange Way of Life

Δυο παλιοί φίλοι που ζουν στις δυο άκρες  της ερήμου συναντιούνται μετά από χρόνια με αφορμή ένα -όχι και τόσο- τυχαίο συμβάν. Ο λόγος πίσω από αυτή την συνάντηση καθώς και η ανάμνηση της βραχύβιας ερωτικής τους σχέσης στο Μεξικό πριν είκοσι χρόνια περιπλέκει τα πράγματα, στο πολύχρωμο και φωτεινό σύμπαν που έχει χτίσει επιμελώς ο Pedro Almodovar, καθώς επιστρατεύει τον Ethan Hawke και τον Pedro Pascal σε ένα ρομάντζο διάρκειας 31 λεπτών.

6. Tár

Το πορτραίτο μιας  μαέστρου κλασικής μουσικής που βρίσκεται στο απόγειο της καριέρας της αποτέλεσε το τελευταίο ερμηνευτικό στοίχημα της Cate Blanchett. Ο μικρόκοσμος της επιφανειακά τέλειας ζωής της καταρρεύει όταν έρχεται στην επιφάνεια μια συμπεριφορά της από το παρελθόν. Με φόντο της καταγγελίες και τα παραβιαστικά περιστατικά από άνδρες παραγωγούς και σκηνοθέτες στο Hollywood, ο χαρακτήρας της παντοδύναμης μουσικής διάνοιας ονόματι Lydia Tár, αποδεικνύει ότι η κατάχρηση της εξουσίας δεν γνωρίζει φύλο.

5. Fallen Leaves

Μια λιτή και χαμηλόφωνη αποτύπωση ενός «προλεταριακού» σινεμά που σπανίζει από τις παραγωγές στο σήμερα, αυτό είναι σε αδρές γραμμές το σινεμά του Kaurismäki. Ένας οικοδόμος και μια υπάλληλος σουπερμάρκετ στην Φινλανδία θα βρεθούν και θα χαθούν με τον ίδιο τυχαίο τρόπο που συναντήθηκαν. Κάπου στο ενδιάμεσο θα κανονίσουν τουλάχιστον να πάνε σινεμά. Η μελαγχολία σε αντίθεση με την πηγαία θέληση για ζωή που χαρακτηρίζει την εργατική τάξη στο σήμερα, γίνονται το αφηγηματικό συνδετικό υλικό μιας ιστορίας δυο καθημερινών ανθρώπων που ζητούν δειλά την ελάχιστη ευκαιρία στον έρωτα. Η ταινία ξεχωρίζει όχι μόνο για το αφηγηματικό και σκηνοθετικό ειδικό της βάρος, αλλά κυρίως γιατί αποφεύγει την ρομαντικοποίηση και το μελόδραμα,αποπνέοντας μια αναζωογονητική αισιοδοξία.

4.Ανατομία μιας Πτώσης

To δικαστικό δράμα της Justine Triet είναι μια σπουδή στα αδιέξοδα της ανθρώπινης επικοινωνίας και των ανταγωνιστικών διαπροσωπικών σχέσεων. Μια οικογένεια σε ένα σαλέ, ένα πτώμα στην είσοδο του σπιτιού, μια κατηγορία για δολοφονία εκ προθέσεως. Η ταινία δεν χάνει ούτε στιγμή τον αγωνιώδη ρυθμό της και παρασύρει τον θεατή σε ένα καλοκουρδισμένο θρίλερ όπου οι συγκεχυμένες προθέσεις και η μικροαστική μυστικοπάθεια κάνουν όλο και πιο περίπλοκη την έκβαση της δίκης.

3. Poor Things

Ο Γιώργος Λάνθιμος στην νέα του ταινία με πρωταγωνίστρια την Emma Stone, αφηγείται μια ιστορία «βίαιης» ενηλικίωσης. Η Bella Baxter είναι ως θυληκός Frankenstein το δημιούργημα ενός άνδρα επιστήμονα και καλείται να προσαρμοστεί στις πρωτόγνωρες για αυτήν κοινωνικές απαιτήσεις. Όλη αυτή η φρενήρης διαδικασία αναζήτησης (και) της σεξουαλικής ταυτότητας αποδίδεται με τα κλασσικά meta στοιχεία του κινηματογραφικού βλέμματος που έχει καθιερώσει πια ο σκηνοθέτης και το αποτέλεσμα δεν παύει να είναι απολαυστικά άβολο και νευρωτικό.

2. Oppenheimer

Η ταινία του Christopher Nolan προσγειώθηκε  βίαια στην μεγάλη οθόνη, ακτινολοβώντας ακατάπαυστα επί τρεις ώρες. Με σωστή χρήση του μοντάζ και της κινηματογραφικής μουσικής, καταφέρνει στο δεύτερο μισό της ταινίας να αποδώσει πλήρως το υπαρξιακό τέλμα του επιστημoνικού υπέυθυνου του Σχέδιο Μανχάταν για την παραγωγή της ατομικής βόμβας, J. Robert Oppenheimer. Η φρίκη της πιθανότητας ενός νέου πολέμου και ο φόβος αφανισμού της ανθρωπότητας από πυρηνικά όπλα κατακλύζει την οθόνη και προσπαθεί να επικοινωνήσει ένα γενικότερο ανθρωπιστικό μήνυμα στον θεατή, που μπορεί να κρύβεται στο μειδίαμα του Albert Einstein ή στα διαπεραστικά γαλανά μάτια του Oppenheimer.

1. Killers of the Flower Moon

Η βία της αμερικάνικης κοινωνίας και πιο συγκεκριμένα ο ρατσισμός απέναντι στους αυτόχθονες Ινδιάνους της άγονης κομητείας Osage είναι η κεντρική θεματική της επικών διαστάσεων ταινίας του Martin Scorcese. Μια σειρά φόνων που πυροδοτείται από την απληστεία και την μισαλλοδοξία φανερώνει την πολιτικο-οικονομική συνθήκη της Αμερικής του 1920. Αριστουργηματικές ερμηνείες, στιβαρή σκηνοθεσία και φωτογραφία έρχονται να πλαισιώσουν μια από τις καλύτερες στιγμές της μεγάλης οθόνης για την φετινή χρονιά.